Zegarek

Zegarek

  • Cze 30

    Podczas badań nad dojrzewaniem trzech grup dziewcząt, zamieszku­jących różne strefy klimatyczne — arktyczną (Eskimoski), umiarkowaną (Europejki) oraz gorącą (Hinduski) — stwierdzono ten sam przeciętny wiek menarchy u dziewcząt eskimoskich i hinduskich, aczkolwiek wy- sokobiałkowa dieta dziewcząt eskimoskich sprzyja szybkiemu dojrze­waniu, zaś dieta Hindusek, oparta głównie na węglowodanach, nie wpływa na przyspieszenie dojrzewania. Fakt ten nasuwa myśl, że czyn­nikiem równoważącym wpływ diety na dojrzewanie może być klimat. Gorący klimat Indii miałby zatem kompensować mniej korzystną, z punktu widzenia dojrzewania, dietę dziewcząt hinduskich. Powyższy przykład ilustruje, jak działanie jednego czynnika, w danym przypadku odżywiania, może być redukowane przez działanie innego.

  • Cze 29

    Gdyby sytuację zdrowotną współczesnego świata przedsta­wiono na mapie, powstałaby wielobarwna, skomplikowana mozaika. Tylko dłuższa, wnikliwa analiza pozwala w tym pozornym chaosie do­strzec pewne prawidłowości i charakterystyczne zależności. Wynika z niej, że poprzez różnice geograficzne, odrębności klimatyczne i specy­fikę kulturową najsilniej uzewnętrznia się zróżnicowanie pod względem rozwoju społeczno-ekonomicznego poszczególnych regionów. Przyjmu­jąc jako kryterium klasyfikacji stopień rozwoju, można podzielić kraje na dwie grupy, które — mimo że każda z nich jest nadal zróżnicowana — kontrastują ze sobą dość wyraźnie, dając obraz dwu światów. Jeden z nich obejmuje kraje daleko zaawansowane w rozwoju gospodarczym i społecznym, do drugiego należą kraje stawiające dopiero pierwsze kroki w nowocześnie pojętym rozwoju ekonomicznym.

  • Cze 29

    Prawo do zdrowia uważane jest tam za jedno z podstawo­wych praw obywatelskich i w związku z tym państwo przejęło obowiązki ochrony zdrowia obywateli. Drugi kierunek dotyczy rozwoju pro­filaktyki. Trzy podstawowe zadania medycyny: rozpoznawanie, le­czenie i zapobieganie chorobom — niegdyś wykonywane przez jedno­osobową instytucję lekarza — dziś wypełniane są w nowoczesnych spo­łeczeństwach przez wysoce zróżnicowaną organizację służb zdrowia.Dzielą się one na trzy zasadnicze piony: profilaktykę, lecznictwo i reha­bilitację. Piony te ściśle ze sobą współpracują i wszystkie współuczestni­czą w szeroko pojętej akcji zapobiegawczej.

  • Cze 21

    W ostatnim dziesięcioleciu w niedostępnych dżunglach Wietnamu odkryto kilka
    gatunków dużych zwierząt. Przez kilkadziesiąt lat z powodu ciężkich walk
    prowadzonych w tych lasach zoolodzy nie mieli do nich dostępu. Jednak teraz
    rozmieścili w nich urządzenia automatycznie fotografujące zwierzęta. Dzięki
    temu odkryli między innymi nosorożca wietnamskiego, będącego podgatunkiem
    nosorożca jawajskiego i należącego do najbardziej zagrożonych zwierząt świata.
    Innym gatunkiem, który można zaliczyć do nieznanych zwierząt Wietnamu, jest
    podobny do antylopy Pseudoryx ngetinhensis. Ssak ten, dostrzeżony w 1992 roku w
    rezerwacie przyrody Vu Quang, waży jakieś 100 kilogramów i osiąga metr
    wysokości w kłębie. Prawdopodobnie jest spokrewniony z bawołem, antylopą lub
    kozą. W tym samym rezerwacie odkryto też trzy gatunki mundżaka, zaliczanego do
    jeleniowatych. W roku 1996 naukowcy wypatrzyli na płaskowyżu Tainguen małego
    mięsożercę Viverra tainguensis, prowadzącego nocny tryb życia. Zwierzę to
    waży od 3 do przeszło 7 kilogramów i żyje w wilgotnym lesie tropikalnym.

  • Cze 21

    Czy lubisz popracować w ogródku? Takie hobby sprawia radość, ale to nie
    wszystko. Jak stwierdzili uczeni, przynosi również korzyści zdrowotne, gdyż
    rozładowuje napięcie, obniża ciśnienie krwi, a nawet sprzyja dłuższemu życiu.
    To prawdziwe odprężenie, gdy po stresującym dniu wracasz do domu i możesz
    pokręcić się po ogrodzie. Praca na działce jest ciekawa i daje widoczne efekty,
    a ponadto może się okazać lepszą gimnastyką niż zajęcia na siłowni. Dbanie o
    ogród jest szczególnie korzystne dla osób starszych. Ogród to środek zaradczy
    na ból i frustrację towarzyszące jesieni życia. Kiedy ludzie w podeszłym wieku
    stają się coraz bardziej zależni od innych, często ogarnia ich zniechęcenie.
    Potrzeba niezależności zostaje zaspokojona, gdy możemy zadecydować, co
    posadzimy, jak zaprojektujemy ogród i jak będziemy go pielęgnować. Rzecz w tym,
    by znów mieć się o co troszczyć. Praca w pięknym i spokojnym otoczeniu
    odpręża również osoby cierpiące na zaburzenia psychiczne. Uprawianie kwiatów
    lub warzyw z myślą o obdarowaniu innych może takim chorym pomóc odzyskać
    pewność siebie oraz poczucie własnej wartości.

  • Dawne ogrody

    Filed under Zwierzęta
    Cze 21

    Pierwszy rajski ogród w dziejach człowieka leżał w okolicy zwanej Edenem,
    prawdopodobnie niedaleko jeziora Wan w dzisiejszej Turcji. Ogród ten nawadniała
    rzeka rozdzielająca się na cztery odnogi, a jego mieszkańcy, Adam i Ewa, mieli go uprawiać i strzec. Ileż zadowolenia mogło sprawiać pielęgnowanie ogrodu, w
    którym występowała przeróżna roślinność i ogromna ilość gatunków
    zwierząt. Również do siedmiu cudów świata antycznego zaliczano wiszące ogrody
    Babilonu. Król Nabuchodonozor wybudował je przeszło 2500 lat temu dla swej
    medyjskiej żony, która tęskniła za ojczystymi lasami i wzgórzami. Przechadzki
    po tym tarasowym terenie przypominającym Eden zapewne koiły nostalgię królowej.
    Również Persowie wcześnie wybili się na polu ogrodnictwa. Ogrody Persji i Egiptu
    były tak urzekające, że w IV wieku p.n.e. zwycięskie wojska Aleksandra Wielkiego
    wróciły do Grecji z obfitymi zasobami nasion, roślin, a także pomysłów. W
    Atenach Arystoteles i jego uczeń Teofrast gromadzili coraz to więcej okazów flory i założyli ogród botaniczny celem ich badania i klasyfikowania. Wielu zamożnych Greków, podobnie jak wcześniej Egipcjanie i Persowie, miało wystawne ogrody.

  • Cze 21

    Zamieszkała w Ameryce Środkowej mała ryba o nazwie czworook chętnie żywi się
    smakołykami pływającymi po powierzchni wody. W związku z tym musi jednocześnie
    wiedzieć, gdzie jest pożywienie na powierzchni, jak również gdzie są jej
    wrogowie w głębi. Gdyby miała oczy o jednej ogniskowej, byłoby to niemożliwe.
    Ale czworook ma oczy z dwiema ogniskowymi. Dzięki dwom źrenicom ryba ta może
    poprzez górną, spłaszczoną część soczewki obserwować, co się dzieje nad
    wodą, a przez dolną, grubszą część soczewki — co jest pod wodą. W ten
    sposób niejako uwzględnia fakt, że światło rozchodzi się z inną prędkością
    w powietrzu niż w wodzie. Inną rybą zdumiewająco wyposażoną do radzenia sobie
    ze zjawiskiem załamywania światła przez wodę jest strzelczyk. Widzi na przykład
    owada na zwisającej nad wodą gałęzi. Szybko więc wystawia głowę albo tylko
    pysk ponad powierzchnię i strumieniem wody zestrzeliwuje owada niby z działka
    przeciwlotniczego. Aby tego dokonać, musi przy podpływaniu pod powierzchnię wody
    wycelować i uwzględnić załamywanie się światła w wodzie. Ryba ta cechuje się
    zdolnością błyskawicznego dokonywania obliczeń matematycznych.

  • Ogród

    Filed under Zwierzęta
    Cze 21

    Czy w ciszy pięknego ogrodu szukasz schronienia przed hałasem i szaleńczym tempem
    życia? Czy na rodzinny piknik albo przechadzkę z przyjacielem chętnie wybierasz
    spokojne parki z trawnikami, kwiatami, stawami i cienistymi drzewami? Jakże
    kojący, odświeżający, błogi, a nawet leczniczy wpływ wywiera na nas ogród. Co
    prawda jego uprawa może niektórych odstręczać, na przykład z powodu braku
    czasu, niemniej wszyscy rozkoszujemy się kolorami, zapachami, dźwiękami i owocami
    ogrodu. Każdego roku miliony gości odwiedza słynne ogrody świata na przykład
    Kew Gardens lub ogrody w japońskim mieście Kioto. W niejednym kraju są też
    osiedla malowniczych domów, stojących wzdłuż wysadzanych drzewami alej i
    otoczonych krzewami, drzewami oraz jaskrawym kwieciem — niczym w miniaturowym
    raju. Ludzie mający kontakt z naturą, nawet gdy ogranicza się on do patrzenia na
    kwiaty, drzewa, krzewy i ptaki przez okno, cieszą się zwykle lepszym zdrowiem.
    Badania wykazują, że upajanie zmysłów naturą wychodzi ludziom na dobre pod
    względem fizycznym, umysłowym i emocjonalnym.

  • Kwi 1

    Bez względu na to, czy mamy do czynienia ze znanym i wartym kilka milionów czempionem, czy zwykłym koniem na swoim podwórku, zawsze o takie zwierzę trzeba odpowiednio zadbać, żeby czuło się komfortowo. Niestety nadal dość często na wsiach mamy do czynienia z tragiczną sytuacją koni oraz innych zwierząt, jakie się w tym towarzystwie znajdują. Przede wszystkim jest problem niedożywienia, co od razu widać na pierwszy rzut oka, gdy na konia spojrzymy, więc dla wielu osób może to być rzeczywiście dość przerażające. Oprócz tego mamy do czynienia także z brakiem opieki, więc zwierzęta są dość mocno zaniedbane, brudne, nieprzebadane i często cierpią na wiele poważnych chorób, co u koni oznacza niesamowicie silny ból. Niestety świadomość społeczna na temat traktowania zwierząt to jeszcze wiele lat trudnej pracy wolontariuszy z Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami, ale także prawa, które powinno przewidywać znacznie surowsze kary za takie przewinienia. Na pewno jednak warto odpowiednio traktować swoje konie oraz inne zwierzęta. Wtedy na pewno poczujemy znacznie większą radość z bycia hodowcą. Należy zatem dostosować się do obowiązujących norm, ale także po prostu pokazać swoje człowieczeństwo i zdrowy rozsądek, gdyż większości przypadków to po prostu wystarcza.

  • Obozy konne

    Filed under Konie
    Lut 23

    Jeśli chcemy spędzić miło i przyjemnie swój wolny czas i to w dodatku w doborowym towarzystwie, to na pewno warto się zdecydować na takie rozwiązania jak popularne dzisiaj obozy konne, dzięki którym rzeczywiście będziemy mogli sporo zyskać i zapewnić sobie to, co dla nas najbardziej komfortowe w takiej sytuacji. Przede wszystkim obozy konne to wiele niesamowitych przeżyć, przygody i wspólne wyprawy, jakie sprawiają, że rośnie nam poziom adrenaliny i mamy okazję nieco inaczej przeżyć swoje życie. Dodatkowo jesteśmy cały czas w towarzystwie takich samych pasjonatów, dlatego taka wyprawa staje się jeszcze bardziej ciekawa i interesująca. Obozy konne to propozycja dla osób w różnym wieku. Są wyjazdy dla dzieci, młodzieży, ale także dla dorosłych. Można także znaleźć dla siebie odpowiedni poziom zaawansowania. Nawet amatorzy mogą się zdecydować na taki ciekawy wyjazd i zapewnić sobie wiele pozytywnych emocji, a także podszkolić się w zakresie jazdy konnej, co także jest dość ważne w takiej sytuacji. Dzisiaj rzeczywiście mamy sporo możliwości w tym zakresie, więc warto zwrócić uwagę na takie propozycje, z jakich rzeczywiście będziemy zadowoleni. Obozów konnych jest całkiem sporo, więc na pewno znajdziemy dla siebie coś odpowiedniego.

  • Cze 30

    Ponieważ osobnicy endomorficzni charak­teryzują się przewagą narządów trawiennych, dużą głową, słabo rozwi­niętymi mięśniami i raczej dużym otłuszczeniem, a wszystkie te cechy są charakterystyczne dla małych dzieci, ten typ konstytucji należy inter­pretować jako zatrzymanie rozwoju osobnika na etapie dziecka. Osobni­cy ektomorficzni, o wydłużonej budowie ciała i szczególnie długich koń­czynach, odpowiadają przedpokwitaniowej fazie rozwoju osobniczego. Dopiero osobnicy mezomorficzni stanowią formę w pełni wykształconą, o   dobrze rozwiniętym szkielecie i mięśniach, które to cechy wytwarzają się głównie w okresie dojrzewania. Hipoteza Hunta nie została jeszcze potwierdzona w pełni, jakkolwiek wiadomo, że osobnicy endomorficzni kończą swój rozwój wcześniej niż osobnicy ektomorficzni. Także bar­dziej infantylna budowa ciała kobiet w porównaniu z mężczyznami jest efektem skróconego o parę lat procesu wzrastania.

  • Cze 30

    Jeżeli chcemy ocenić ostateczną wysokość ciała dziewczynki np. 9-letniej, mającej 125 cm wysokości, to na podstawie tej jedynej informacji możemy od­czytać z wykresu że jako osoba dorosła będzie ona miała wy­sokość ciała najprawdopodobniej równą 157,5 cm z możliwym błędem prognozy 3,6 cm. Lecz jeśli ponadto będziemy wiedzieli, że ta dziew­czynka należy do osób z przewagą składowej L w somatotypie, to wów­czas jej ostateczną wysokość ocenimy na 160,4 cm z możliwym błędemDziewczynka o tej samej wysokości 125 cm w wieku 9 lat, lecz o   innej konstytucji, np. z przewagą składowej F, będzie jako dorosła niższa, prawdopodobnie osiągnie tylko 155,8 cm.Populacje ludzkie są niewątpliwie polimorficzne pod wzglę­dem konstytucji (bez względu na jej definicję). Nasuwa się zatem py­tanie o genezę tego polimorfizmu. Jedna z hipotez, znanego antropologa amerykańskiego E. E. Hunta Jr., usiłuje wyjaśnić zróżnicowanie kon­stytucjonalne wśród ludzi (ujęte według Sheldona) różnicami w przebie­gu ich rozwoju osobniczego.

  • Cze 30

    Wyniki badań wro­cławskich potwierdziły te oczekiwania, gdyż okazało się, że dziewczęta danego somatotypu charakteryzują określone właściwości rozwojowe. Dziewczęta o przewadze komponentu F (otłuszczenie) dojrzewały wcześnie, i to zarówno pod względem płciowym, jak i rozwoju kośćca. Ostateczną wysokość ciała mają mniejszą i są także słabsze (dynamo­metryczny pomiar siły) w porównaniu z innymi dziewczętami. Dziew­częta o przewadze komponentu L najpóźniej dojrzewają i jako dorosłe osiągają najwyższy wzrost. Dziewczęta o przewadze komponentu M są raczej wysokie, silne i sprawne fizycznie. Wyniki badań nad somato- typami dziewcząt w rozwoju zostały już wykorzystane do przewidywa­nia ostatecznej wysokości ciała dla dziewcząt wrocławskich w wieku 8, 9…, 14 lat. (Badania chłopców są jeszcze w toku).

  • Cze 30

    Komponent L określa stopień linearności budowy ciała na podstawie stosunku ciężaru ciała do wysokości danego osobnika. War­tości komponentów wyrażone są w skali siedrniostopniowej, a somato- typ określa się trójką liczb (tak jak u Sheldona). Ponieważ jednak wszystkie cechy służące do określania komponentów somatotypu są zależne od wieku dziecka, oceny somatotypów są odnoszone do śred­nich wartości cech dla rówieśników. Pierwszą próbę oceny somatotypów dzieci w rozwoju tą metodą podjęto we Wrocławiu na podstawie zebranych obserwacji 270 dziew­cząt, badanych co roku w wieku od 8 do 17 lat. Dzięki posiadaniu ciąg­łych obserwacji tych samych dziewcząt za okres 10 lat można było znacznie dokładniej ocenić rozwój poszczególnych cech, a więc lepiej określić ich somatotyp w rozwoju.

  • Cze 30

    Równocześnie ze zbieraniem materiałów prowadzone są prace nad obiektywizacją ocen somatotypów. Jedna z metod, opraco­wana w Anglii przez R. W. Parnella, opiera się na pomiarach antro­pometrycznych ciała i operuje komponentami somatotypów F, M i L. Komponent F określa stopień otłuszczenia osobnika na podstawie po­miarów grubości fałdów skórno-tłuszczowych w trzech miejscach: na ramieniu, pod łopatką i na brzuchu. Wykazano, że te trzy pomiary wy­starczają do właściwej oceny grubości podskórnej tkanki tłuszczowej, odgrywającej dużą rolę w ocenie somatotypu. Komponent M określa łącznie masywność szkieletu i stopień wykształcenia mięśni. Masyw- ność szkieletu oceniana jest na podstawie dwóch łatwo dostępnych dla pomiarów szerokości nasad: kości ramieniowej (w łokciu) oraz kości udowej (w kolanie). Wykształcenie mięśni określane jest na podstawie pomiarów obwodów ramienia i podudzia, po odjęciu poprawek na otłuszczenie.

  • Cze 30

    Typy konstytucjonalne, w tym także somatotypy Sheldona, określano na osobnikach dorosłych, głównie płci męskiej, a następnie przenoszono te określenia na kobiety i dzieci. Jedyny dotychczas atlas somatotypów dzieci został sporządzony w Danii na podstawie metody Sheldona, opra­cowanej na dorosłych mężczyznach. Opracowanie metody typologicznej dla dzieci wymaga zebrania odpowiednio licznych obserwacji, powta­rzanych na tych samych osobnikach, rozwijających się w warunkach zapewniających pełną realizację wrodzonych cech, a więc dobre wy­rażenie się ich konstytucji. Badania ciągłe nad rozwojem dzieci rozpo­częto w wielu krajach już w latach dwudziestych, lecz dopiero ostatnio zebrano materiały dostatecznie liczne i zawierające tyle informacji

  • Cze 30

    Wzrastanie dziecka, które uległo zahamowaniu w wyniku choroby, zostaje przyspieszone zaraz po jej ustąpieniu i dziecko odrabia straty poniesione przez chorobę, realizując właściwą sobie wysokość ciała i tempo rozwoju. Podobne wyniki otrzymano też na zwierzętach:Niezgodność przytoczonych tu wyników badań jest tylko pozorna. Organizm osobnika odznacza się oczywiście podatnością na działanie środowiska i bodziec szczególnie niekorzystny może wywołać bardzo znaczne zmiany w somatotypie, ustępują one jednak, gdy bodziec znika. Natomiast bardzo długie działanie niekorzystnych warunków może wpłynąć trwale na rozwój organizmu osobnika, a więc i na zmiany w jego somatotypie. Poruszone tu zagadnienia nie są do końca zbadane i całkowicie jasne, chociaż ich znaczenie dla poznania zdolności przystosowawczych czło­wieka jest ogromne. Przyczyną kontrowersyjnych wyników dotychcza­sowych badań jest brak jednolitej metody, która mogłaby służyć do określania somatotypu od wczesnego okresu życia poprzez wszystkie kolejne fazy rozwoju. Wydaje się jednak, że liczne próby podejmowane w tym kierunku w różnych ośrodkach naukowych świata, m. in. również w Polsce, zostaną uwieńczone powodzeniem.